De Autoriteit Financiële Markten (AFM) meldde vorige week dat de schade aan Nederland jaarlijks 750 miljoen euro zou kunnen bedragen. Er ontbreken specifieke cijfers. Niet alleen omdat mensen zich vaak schamen om kosten te drukken, maar ook omdat het lidmaatschap slordig is.
De hoop is niet geruststellend in de tussentijd. Met AI wordt het eenvoudiger om in oplichting te komen terwijl het aantal potentiële patiënten groeit. Wie kent de schijnbaar meeslepende video’s met bekende Franse zakenmensen die beleggingsadvies geven niet? Welkom in de wereld van online fraude.
De hedendaagse misdaad
Financiële criminaliteit is een bedrijfstak als elke andere. Trends als digitalisering, internationalisering en arbeidsdeling doen ook hier hun intrede. De verleiding van snel geld is daarbij van alle tijden, maar vandaag de dag hoef je niet eens je huis uit. Bankovervallen en inbraken hebben iets nostalgisch. De hedendaagse misdaad opereert hoog en droog vanaf de zolderkamer. De modus operandi verschoof van fysiek naar digitaal.
Onderzoeker Rolf van Wegberg van de TU Delft laat ons in een foto zien hoe de bouwstenen voor dit soort zaken toegankelijk zijn op het dark web of via Telegram programma’s. En hoe deze elementen te gebruiken om een business model te bouwen: er zijn pakketten en boeken, virussen, adressen, enzovoort. Je hoeft geen allrounder te zijn om een bedrijf te beginnen, wat te winkelen en je bent in de buurt.
En er is ook een lucratief inkomen potentieel voor de creatie van een website in deze ring. Niet langer een metafoor, maar fraude als dienst (FaaS) is een volwassen industrie. Voor de dader is misdaad een gebeurtenis, ook al veroorzaakt het ernstige wonden aan echte mensen. Met het toetsenbord als de primaire wapens, de passage vereiste voelt lager en de kans op gevangen voelen lager.
Deze sector ervaart nog een boom dankzij GenAI. In een mum van tijd worden deepfakes, stemklonen, chemische identiteiten en geavanceerde phishing campagnes gecreëerd. Sociale internetvoorziening is snel. Nieuwe patiënten worden vaak gerekruteerd op platforms zoals Instagram, TikTok en Telegram onder het voorwendsel van beleggingsadvies of prestatieverhalen.
Zo zullen langetermijnstrategieën die een vertrouwensrelatie in de loop van weken en maanden tot stand brengen, minder kosten en betaalbaarder zijn. In spearphishing afleveringen, GenAI is efficiënter en sneller dan mensen fraude, volgens onderzoek.
mooie markt
Dit is normale praktijk, geen toekomstige muziek. Een internationale inspectie van Signicat, een leverancier van elektronische identiteit, toont een 80 procent toename van fraude pogingen. In vergelijking met minder dan 0,1 procent drie jaar geleden, is de deepfake nu goed voor 6,5 procent van de fraudegevallen.
Het beroep van de markt stijgt eveneens. In september 2025 zagen gezinnen in Nederland een toename van de besparingen met in totaal € 518 miljard. De Duitse spaar- en investeringsunie spoort beleidsmakers aan de effectiviteit van deze besparingen te verbeteren. Minder bedreiging voor de geldschieter, meer investeringen. Een goede zaak op zich, maar beginnende investeerders maken een geweldige maaltijd voor boeven.
Er is met name een wetsvoorstel in het Hogerhuis in Nederland dat burgers in staat zou stellen 10 procent van hun pensioenvermogen in beslag te nemen. Leuk voor die geweldige excursie, een camper of de betaling van het huis, maar dit leidt ook tot een groep potentiële slachtoffers.
Strategische scherpte
Zijn we nutteloos, of wat? Op geen enkele manier. Hoewel sommige dingen door de gaten glippen met het toenemende aantal investeringsfraude is een reden tot bezorgdheid, AI kan ook worden gebruikt om zwendel te identificeren. De wet vereist echter dat je het geld volgt, wat nog steeds een krachtig hulpmiddel is voor rechercheurs. Bovendien, dieven maken fouten, en cryptocurrencies laten borden op de cryptogeld. Als het primaire doel echter is om nieuwe slachtoffers te stoppen, moet het idee worden uitgebreid tot een volledige verstoring van de juridische keten. Welke onderdelen van de inkoop- en fabricageprocessen zijn het meest uitdagend om te veranderen? Hier ligt onze tactische strengheid.
Daarnaast is een betere samenwerking tussen politie, identificatie en monitoring over de nationale grenzen heen vereist. Een belangrijke hotline zou nu een beter begrip van de ware grootte mogelijk maken en dit thema stoppen van ondersneeuw architectonisch in de onvermijdelijke hiërarchie.
En natuurlijk kun je actie ondernemen. Slechts een beperkte hoeveelheid financiële kennis is nuttig. Uiteindelijk moet men waakzaam blijven. Hoop en egoïsme worden gecombineerd om enkele oplichters volledig grip te geven. Dus, ik wens u oprecht een competent en wereldwijd jaar in 2026.